Sacred Water

Toespraak door Ward Kennes
Vlaams volksvertegenwoordiger en burgemeester van Kasterlee

Water en de mens. Het zijn geen twee verhalen; het is één verhaal. Het leven op aarde vindt zijn fysieke oorsprong in het water. Het vruchtwater biedt kinderen in de moederschoot de meest veilige omgeving. Het menselijk lichaam bestaat grotendeels uit water. Kortom, water is leven, en zonder water geen leven.
Alle grote religies zijn hiervan doordrongen. Water speelt een essentiële rol in vele godsdienstige rituelen. We hebben hierover vandaag mooie getuigenissen mogen beluisteren vanuit 7 religieuze tradities. Water heeft een sterke symbolische kracht en speelt een centrale rol in legenden en de grote verhalen van de mensheid.
Water is leven. Water is ook iets dat mensen verbindt. De Nijl verbindt het centrum van Afrika met het Middellandse Zee bekken. De Donau verbindt Centraal-Europa via de Balkan met de Zwarte Zee. En dichter bij huis verbinden Schelde en Maas Vlaanderen en Wallonië, België en Nederland. Waterlopen zijn aders waarlangs economische uitwisseling mogelijk is.
Maar vandaag wordt het woord water steeds vaker gebruik in combinatie met problematische termen zoals ‘tekort’, ‘conflict’, ‘vervuiling’, ‘onbetaalbaar’ of ‘verspilling’. Het levengevende, verfrissende water heeft zijn onschuld verloren.
Het tekort aan drinkwater wordt op vele plaatsen een ernstig probleem. In tegenstelling tot andere grondstoffen zijn er voor water geen alternatieven voorhanden. Sinds het begin van de twintigste eeuw is het verbruik van water meer dan verzesvoudigd. De sociale, politieke en economische impact van de waterschaarste wordt een factor die de stabiliteit en de vrede in de wereld bedreigt. Aan de vooravond van 21 september, de dag die door de V.N. werd uitgeroepen als een wereldwijde vredesdag moeten we daar bij stilstaan.
Een krantenbericht van 29 augustus jl. had immers als titel: “Watertekorten kunnen leiden tot massamoorden”. Het blijkt dat de Amerikaanse inlichtingendiensten een doemscenario hebben opgesteld voor de nabije toekomst: er dreigen nog meer etnische conflicten, regionale spanningen, politieke instabiliteit en zelfs massamoorden als gevolg van watertekorten, overstromingen, en slechte kwaliteit van het drinkwater.
In tegenstelling tot ons die nu leven in een verstedelijkte en geïndustrialiseerde context, wisten onze voorouders dat hun waterbronnen uitgeput kunnen raken. Ze ontwikkelden een diep respect voor het water dat ze vonden. In Bijbelse tijden, toen Isaac terugkeerde naar het land waar zijn vader Abraham had geleefd, waren de oude bronnen die hij opende zo belangrijk voor het leven dat ze een onderwerp van geschil werden met andere stammen. Later werd Jakobs bron zo kostbaar geacht en voorzichtig beschermd dat ze nog steeds in gebruik was tijdens het leven van Christus, vele eeuwen later.
Maar het water dat eens zo werd gerespecteerd en zelfs als heilig werd gezien, is vandaag verworden tot een economisch gebruiksgoed, dat ogenschijnlijk onbeperkt voorhanden is. Is het niet vanzelfsprekend dat het altijd uit de kraan stroomt en via de afvoer weer verdwijnt? Rioleringen en waterleidingen verhogen ons comfort. Maar ze maken het water in feite onzichtbaar, en ze maken ons blind voor de gevolgen van het ongebreideld gebruik van zoet water.De watervoorraad op de blauwe planeet is nochtans niet onuitputtelijk. Beschikbaar zoet water bedraagt nog geen half procent van alle water op aarde Volgens een studie van de Wereldgezondheidsorganisatie wordt 80 procent van de infectieziekten en epidemieën veroorzaakt door onzuiver water.
De stijgende waterconsumptie voor industrie, landbouw en energie, is niet houdbaar. De schade aan natuurlijke ecosystemen kan leiden tot de paradox dat er overal water aanwezig is, vaak te veel in de vorm van overstromingen, maar dat er geen druppel drinkwater is. Water en andere natuurlijke rijkdommen worden verspild in een economie die gedreven wordt door de lokroep van hyperwinsten en excessieve consumptie, en door een gebrek aan ontwikkeling in landen waar de overheid niet in staat is en vaak ook niet geneigd is om een echt waterbeheer te organiseren.
Een resolutie van de Algemene Vergadering van de VN van juli 2010 erkent expliciet het menselijke recht op water en afvalwaterbeheer, en dat zuiver drinkwater essentieel is voor de realisatie van mensenrechten.Dit betekent niet dat drinkwater overal gratis moet zijn. Water is kostbaar en om iedereen daarvan bewust te maken, mag dit een prijs hebben. Maar essentieel is dat zuiver water voor iedereen beschikbaar en betaalbaar is. Op dat punt loopt er in onze wereld veel mis. Elke twintig seconden sterft een kind als gevolgvan de slechte watervoorziening. Zevenhonderd miljoen mensen in Azië hebben vandaag geen toegang tot schoon drinkwater. Een sloppenwijkbewoner in Nairobi betaalt vijf- tot zevenmaal zoveel voor een liter water als de gemiddelde Amerikaan. Water grabbing door machtige actoren – landen en private investeerders- is net als land grabbing een verontrustend fenomeen.
Maar het inzicht groeit dat water deel uitmaakt van een systeem, dat behalve uit grond- en oppervlakte water ook uit waterbodems, flora en fauna bestaat. We evolueren daarom meer en meer in de richting van een integraal waterbeleid dat waterverontreiniging, teloorgang van de ecologische waarde van waterlopen, verdroging en wateroverlast in een globale visie wil aanpakken.
In Kasterlee spring ik zelf als burgemeester in juli al enkele jaren mee in de Kleine Nete – een van de zuiverste rivieren in Vlaanderen – ter gelegenheid van de actie Big Jump die elk jaar wordt georganiseerd om te ijveren voor waterlopen die ecologisch in goede toestand verkeren. Ik heb het misschien te veel gehad over de waterproblemen. In uw map vindt u dan ook twee folders van Kasterlee die verwijzen naar de fijne kant van het water. Op 28 oktober wordt in de Kasterlee – de pompoengemeente – een regatta gehouden in uitgeholde pompoenen op de Kleine Nete. Namens het gemeentebestuur nodig ik de laureaten van vandaag graag uit om hieraan deel te nemen.
Duurzaam gebruik van watervoorraden belangt ons allen aan: politici, overheden van mondiaal niveau tot het gemeentelijke niveau, burgers, consumenten en bedrijven. Daarom is het positief dat met dit interreligieus project de ‘Belgian Council of Religious Leaders’ &het ‘BelgianWomen of Faith Network’ jongeren willen sensibiliseren over de grote waarde van iets eenvoudigs als water.

Ward Kennes

Federaal Parlement
Donderdag, 20 september 2012