De betekenis van water in het boeddhismen

Geëerde collega’s en geachte genodigden,

Dank voor uw uitnodiging om hier vandaag aanwezig te zijn.
Deze bijeenkomst kan, volgens mij, vergeleken worden met een veelkleurig boeket.
Een samenkomst die verdient te worden ondersteund en aangemoedigd zoals bloemen water nodig hebben om te groeien.
Een samenkomst waarin we, als broeders en zusters, een stroming van spirituele kennis en een oceaan van verworven wijsheid kunnen delen om aan onze samenleving positieve berichten en inspiratie door te geven.

Als iemand me nu zou vragen om een boeddhist aan te wijzen die oprecht bezorgd was om onze natuurlijke omgeving, dan zou ik niet aarzelen om Boeddha Shakyamuni te vernoemen, de boeddha van onze tijdrekening.
Tijdens zijn leven was hij dicht bij de natuur. Hij is geboren in een koninklijk park dicht bij Lumbini. Toen hij zijn huis verliet om verlichting te zoeken, mediteerde hij onder de bodhiboom bij de oevers van de Niranjana rivier. Nadat hij onder de bodhiboom de verlichting had bereikt, gaf de Boeddha zijn eerste leringen in het hertenpark, een bos waar herten vredevol konden grazen. De Boeddha reisde voortdurend te voet en gaf regelmatig onderricht in een natuurlijke omgeving. Retraites gebeurden dikwijls op vredevolle en bevorderlijke plekken, zoals in wouden of bij zuivere meren en rivieren. Boeddha is heengegaan in Kushinagar onder een luifel van pijnappelbomen.

De Boeddha leefde niet alleen dicht bij de natuur, hij beleefde ze, hij was van haar afhankelijk, maar bovendien observeerde en analyseerde hij ze. Hij begreep dat alle leven afhankelijk is van de aanwezigheid van vijf basiselementen: ruimte, aarde, vuur, lucht en water. Boeddha’s leringen werden dikwijls geïllustreerd met voorbeelden gebaseerd op de natuur. Met name om het begrip onderlinge afhankelijkheid uit te leggen, gebruikte hij het voorbeeld van een zaadje, dat om uit te schieten ruimte, aarde, lucht, zonlicht en water nodig heeft. De helderheid en puurheid van de geest werd vaak met kristalhelder water vergeleken.

Wij allen weten dat water eveneens een spirituele betekenis heeft. Het water dat door boeddhisten op het altaar wordt geofferd symboliseert lichaam, spraak en geest, teneinde onszelf te bevrijden van gehechtheid, afkeer en onwetendheid.

Het lijdt geen twijfel dat wij allen verbonden zijn met de elementen. Daarom leerde de Boeddha ons om onze natuurlijke omgeving in al zijn vormen te respecteren, te bewaren en te beschermen, niet alleen voor onszelf, maar ook voor onze kinderen en toekomstige generaties. Inderdaad, nu wij, de volwassenen, ouder worden, moeten we aan de generaties na ons denken. We moeten hun een schonere planeet achterlaten. Z.H. de Dalai Lama, een grote verdediger van een ethisch leefmilieu, raadt ons aan om de bescherming van het leefmilieu op basis van een rationele en ethische benadering na te streven. We dienen onze planeet vriendelijk te bejegenen, met liefde, compassie en verantwoordelijkheidzin voor al wie van onze omgeving afhangt, met name alle levende wezens.

Tot besluit maak ik graag gebruik van een vers uit Shantideva’s Bodhisattvacharyavatara:

Net zoals de ruimte
En de basiselementen aarde, vuur, lucht en water,
Moge ik altijd het leven ondersteunen
Van alle ontelbare wezens.

Presentatie gericht aan de Belgische Raad van Religieuze leiders
Datum: 20 september 2012
Onderwerp: De betekenis van water in het boeddhisme
Spreker/Auteur: Venerabele Lama Karta, Yeunten Ling Instituut, Huy, Belgium